Nosowo (nazwa historyczna do 1945 r.: GUNTERSBERG)

Powierzchnia: 5,22 km2

Liczba ludności: 197 mieszkańców (stan na 31.03.2009r.)

Funkcja: rolnicza

Położenie geograficzne: miejscowość położona na płd. od szosy Stargrard – Recz, na terenie lekko pofałdowanym, otwartym, w otoczeniu łąk i pól. W odległości niespełna 2 km od wioski na płd. przepływa rzeka Ina.

Układ przestrzenny: wieś z dobrze czytelnym średniowiecznym układem owalnicy (zwarta zabudowa rozlokowana wokół wewnętrznego placu) rozbudowanej o ulicę. Układ przestrzenny częściowo zdegradowany na skutek powstania ubytków w wyniku wyburzenia kilku całych zagród oraz znacznego stopnia zniszczenia zabudowy nawsia (zabudowa w ruinie lub zniszczona w ok. 90%). Zachowane tradycyjne formy zagospodarowania siedlisk chłopskich z nawarstwieniami od XIX do l. 20 – 30. XX w. zachowany zespół tradycyjnej zabudowy mieszkalnej i gospodarczej z okresu od poł. XIX wieku do lat 30. XX w., posiadający walory zabytkowe. Wieś o dobrej kondycji ekonomicznej, ludność utrzymuje się głównie z rolnictwa.

 Widok na domy i ulicę Nosowa

Komunikacja: Miejscowość położona jest przy drogach powiatowych Suchanówko – Wapnica i Nosowo – Nosówko. Przystanki PKS – w wydzielonych zatokach usytuowane są poza miejscowością, na drodze krajowej nr 10.

Rys historyczny: wieś o rodowodzie średniowiecznym. Pierwsza wzmianka z 1611 r. nazwa wsi pochodzi od imienia rycerskiego rodu Guntersberg, właściciela zamku w Wapnicy, prawdopodobnie założyciela wsi Nosowo.W XVI w. Nosowo zostało włączone do dóbr książąt pomorskich. W inwentarzach urzędu domenalnego w Szadzku z 1628 r. odnotowano wieś chłopską (nie było majątku) z 54 łanami, 8 zagrodnikami, młynarzem karczmarzem, pasterzem. 4 warsztatami tkackimi, 2 krawcami.W 1868 r. odnotowano we wsi: łącznie 4929 mórg gruntów chłopskich należących do 81 właścicieli, gospodarstwo sołtysa, 23 duże gospodarstwa chłopskie, 1 gospodarstwo połówkowe, 9 zagrodniczych, 45 chałupników. W zabudowie Nosowa było 107 budynków mieszkalnych, 1 przemysłowy i 97 gospodarczych. W 1925 r. – wieś z 1308 ha i 115 budynkami mieszkalnymi.

Liczba mieszkańców:
1859 r. – 579
1865 r. – 661
1925 r. – 576
2006 r. – 199

2007 r. - 195

2008 r. - 198

Przemysł, technika, instytucje świeckie i kościelne:
Kuźnia – kowal wzmiankowany w 1868 r. Obecnie istniejący, ceglany budynek (przy nr 36) postawiony na początku XX w.
Młyn – (Guntersberg Muhle - Nosówko) – nad rzeką Iną. Data założenia nie znana. Odnotowany w 1628 r. W 1866 r. był to młyn należący do Franza Bucholz’a.. Obecnie nie istnieje.
Kościół – pierwsza informacja dotycząca kościoła w Nosowie pochodzi z napisu na portrecie Philippusa Redtel’a, który był od 1611 r. pastorem w Nosowie i Modrzewie. W 1840 r. odnotowano ewangelicką parafię w Nosowie z filią w Modrzewie. Uposażenie parafii składało się z ponad 111 mórg ziemi z zabudowaniami gospodarczymi. Kościół jest późnogotycką salową budowlą kamienno – ceglaną, datowaną na XV wiek. Po 1945 r. opuszczony. Odbudowany na przełomie lat 80 i 90 – tych. Obecnie filialny kościół rzymsko – katolicki.

 Zabytkowy kościół w Nosowie

Dom wdów po pastorach – odnotowany w 1840 r., utrzymywany wspólnie przez parafie w Nosowie i Brudzewicach. Obecnie lokalizacja domu nie znana. Prawdopodobnie wdowy miały swoje pomieszczenia w pastorówce - obecnie budynek nr 12.
Szkoła – odnotowana w 1840 r. pod patronatem królewskim. Na utrzymanie szkoły przeznaczono ponad 9 mórg ziemi, dotacje z kasy parafialnej i w naturze od gospodarzy. Obecnie nie istnie.
Karczma – wzmiankowana w 1628 r. Obecnie lokalizacja nie znana.